EUS a gastroskopia – czym różnią się te badania?

Gastroskopia i endosonografia EUS mogą z perspektywy pacjenta wyglądać podobnie, ponieważ w obu przypadkach aparat wprowadzany jest przez jamę ustną do górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Są to jednak dwa różne badania, które służą do oceny innych struktur i odpowiadają na inne pytania diagnostyczne.

EUS a gastroskopia – najważniejsza różnica

Gastroskopia służy przede wszystkim do oceny błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy.

EUS dodatkowo wykorzystuje ultrasonografię, dzięki czemu pozwala ocenić głębsze warstwy ściany przewodu pokarmowego oraz narządy znajdujące się w jego sąsiedztwie, szczególnie trzustkę i drogi żółciowe.

Najprościej można to ująć tak:

Gastroskopia odpowiada przede wszystkim na pytanie:
„Jak wygląda błona śluzowa?”

EUS pomaga odpowiedzieć na pytanie:
„Co znajduje się w ścianie przewodu pokarmowego lub poza nią?”

Dlatego wybór badania zależy od tego, jakiej struktury dotyczy problem diagnostyczny.

Na czym polega gastroskopia?

Gastroskopia pozwala bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową:

• przełyku,

• żołądka,

• dwunastnicy.

Podczas badania można wykryć między innymi:

• zapalenie błony śluzowej,

• nadżerki,

• owrzodzenia,

• polipy,

• zwężenia,

• niektóre zmiany nowotworowe.

W razie potrzeby podczas gastroskopii można również pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

Na czym polega EUS?

Endosonografia EUS łączy endoskopię z badaniem ultrasonograficznym.

Na końcu echoendoskopu znajduje się głowica USG, która umożliwia ocenę struktur położonych głębiej niż błona śluzowa przewodu pokarmowego.

Dzięki temu EUS pozwala ocenić między innymi:

• trzustkę,

• drogi żółciowe,

• pęcherzyk żółciowy,

• ścianę przewodu pokarmowego,

• zmiany podśluzówkowe,

• okoliczne węzły chłonne,

• wybrane struktury położone w sąsiedztwie żołądka i dwunastnicy.

Czy gastroskopia może zastąpić EUS?

Nie.

Prawidłowy wynik gastroskopii nie wyklucza zmian w trzustce, drogach żółciowych ani w głębszych warstwach ściany przewodu pokarmowego.

Jeżeli problem dotyczy tych struktur, potrzebne może być wykonanie EUS lub innego badania obrazowego.

Czy EUS zastępuje gastroskopię?

Również nie.

EUS nie jest badaniem wykonywanym zamiast standardowej gastroskopii w każdej sytuacji.

Jeżeli celem jest dokładna ocena błony śluzowej przełyku, żołądka lub dwunastnicy, podstawowym badaniem pozostaje gastroskopia.

W praktyce oba badania mogą się wzajemnie uzupełniać.

Kiedy lekarz może zalecić EUS?

EUS może być przydatne między innymi w przypadku:

• zmiany w trzustce wykrytej w USG, TK lub MR,

• torbieli trzustki,

• poszerzenia przewodu trzustkowego,

• poszerzenia dróg żółciowych,

• podejrzenia kamicy przewodu żółciowego,

• zmian podśluzówkowych żołądka lub dwunastnicy,

• potrzeby dokładniejszej oceny ściany przewodu pokarmowego,

• potrzeby pobrania materiału z wybranych zmian.

Czy podczas EUS można wykonać biopsję?

Tak.

W określonych sytuacjach pod kontrolą obrazu ultrasonograficznego można wprowadzić igłę do ocenianej zmiany i pobrać materiał do dalszej diagnostyki.

Takie postępowanie może być stosowane między innymi w diagnostyce wybranych zmian trzustki, węzłów chłonnych oraz innych struktur dostępnych w badaniu EUS.

Czy oba badania wykonuje się w podobny sposób?

Dla pacjenta przebieg obu badań może być podobny, ponieważ zarówno gastroskop, jak i echoendoskop wprowadzane są przez jamę ustną.

EUS jest jednak bardziej rozbudowanym badaniem obrazowym i jego czas zależy od zakresu oceny oraz od tego, czy wykonywane są dodatkowe procedury, np. biopsja.

Sposób sedacji lub znieczulenia zależy od rodzaju badania, sytuacji klinicznej i zasad obowiązujących w danym ośrodku.

Jak wybrać właściwe badanie?

Wybór zależy od tego, czego poszukujemy.

Gastroskopia jest odpowiednia przede wszystkim wtedy, gdy konieczna jest ocena błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy.

EUS wybiera się wtedy, gdy potrzebna jest dokładna ocena trzustki, dróg żółciowych, głębszych warstw ściany przewodu pokarmowego albo struktur położonych poza jego światłem.

W wielu sytuacjach badania te nie konkurują ze sobą, lecz wzajemnie się uzupełniają.

Najważniejsze

Gastroskopia służy przede wszystkim do oceny błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Endosonografia EUS umożliwia ocenę struktur położonych głębiej oraz narządów znajdujących się w sąsiedztwie przewodu pokarmowego, szczególnie trzustki i dróg żółciowych.

Dobór badania zależy od problemu klinicznego, wcześniejszych wyników oraz pytania, na które ma odpowiedzieć diagnostyka.

Powiązane materiały

Endosonografia EUS – na czym polega badanie?

EUS diagnostyczny – co można ocenić podczas badania?

Kiedy warto wykonać gastroskopię?

Jak przygotować się do gastroskopii?

Jak przygotować się do EUS?

Źródła i wytyczne

1. Karstensen JG, Ahmed W, Anderloni A i wsp. Performance measures for endoscopic ultrasound: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative – Update 2025. Endoscopy. 2026;58(1):91–101. DOI: 10.1055/a-2716-7763.

2. Areia M, Esposito G, Leclercq P i wsp. Performance measures for upper gastrointestinal endoscopy: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative – Update 2025. Endoscopy. 2025;57(11):1268–1297. DOI: 10.1055/a-2674-4912.

3. Facciorusso A, Arvanitakis M, Crinò SF i wsp. Endoscopic ultrasound-guided tissue sampling: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Technical and Technology Review. Endoscopy. 2025;57(4):390–418. DOI: 10.1055/a-2524-2596.