Kiedy warto wykonać gastroskopię?

Gastroskopia jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób przełyku, żołądka i dwunastnicy. Pozwala bezpośrednio ocenić błonę śluzową górnego odcinka przewodu pokarmowego, a w razie potrzeby również pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

Kiedy gastroskopia może być potrzebna?

Badanie może być wskazane między innymi w przypadku:

• nawracającego bólu lub dyskomfortu w nadbrzuszu,

• uporczywej zgagi lub objawów refluksu,

• trudności lub bólu podczas połykania,

• przewlekłych nudności lub wymiotów,

• niedokrwistości o niewyjaśnionej przyczynie,

• podejrzenia krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego,

• smolistych stolców,

• niezamierzonej utraty masy ciała,

• podejrzenia choroby wrzodowej,

• konieczności pobrania wycinków z przełyku, żołądka lub dwunastnicy.

Jeżeli występują objawy takie jak utrata masy ciała, niedokrwistość, krwawienie lub trudności w połykaniu, przeczytaj także: Objawy alarmowe w gastroenterologii – kiedy potrzebna jest pilniejsza diagnostyka

Gastroskopia może być również wykonywana w kontroli wcześniej rozpoznanych zmian.

Co można ocenić podczas gastroskopii?

Badanie umożliwia ocenę:

• przełyku,

• połączenia przełykowo-żołądkowego,

• żołądka,

• odźwiernika,

• dwunastnicy.

Podczas gastroskopii można rozpoznać między innymi zapalenie błony śluzowej, nadżerki, owrzodzenia, polipy, zwężenia oraz zmiany wymagające dalszej diagnostyki.

Gastroskopia i endosonografia EUS oceniają różne struktury i w niektórych sytuacjach wzajemnie się uzupełniają. Sprawdź, czym różni się EUS od gastroskopii.

Czy podczas gastroskopii pobiera się wycinki?

Tak. W razie potrzeby lekarz może pobrać niewielkie fragmenty błony śluzowej do badania histopatologicznego.

Wycinki mogą być potrzebne między innymi w diagnostyce zmian w żołądku, przełyku i dwunastnicy, a także w ocenie niektórych chorób zapalnych i przednowotworowych.

Materiał z żołądka może być również pobierany w diagnostyce zakażenia Helicobacter pylori.

Pobranie wycinków jest bezbolesne.

Czy gastroskopia może wykryć nowotwór?

Gastroskopia umożliwia bezpośrednią ocenę błony śluzowej i wykrycie zmian podejrzanych, które mogą wymagać pobrania materiału do badania histopatologicznego.

Ostateczne rozpoznanie charakteru zmiany opiera się na wyniku badania histopatologicznego.

Jak przygotować się do gastroskopii?

Przed badaniem należy pozostawać na czczo zgodnie z zaleceniami otrzymanymi przed procedurą.

Ważne jest również poinformowanie lekarza o:

• przyjmowanych lekach,

• lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych,

• chorobach przewlekłych,

• alergiach,

• wcześniejszych zabiegach i badaniach endoskopowych.

Szczegółowe przygotowanie może zależeć od rodzaju planowanego badania i sposobu jego wykonania.

Co zrobić, jeśli gastroskopia została już wykonana?

Jeżeli wynik jest prawidłowy, ale dolegliwości nadal się utrzymują, nie oznacza to automatycznie, że problemu nie ma. Część chorób przewodu pokarmowego nie powoduje zmian widocznych podczas standardowej gastroskopii i wymaga innego sposobu diagnostyki.

Jeżeli natomiast w opisie gastroskopii stwierdzono nieprawidłowość, dalsze postępowanie zależy od jej charakteru.

Na konsultację warto zabrać:

• pełny opis gastroskopii,

• zdjęcia z badania, jeśli są dostępne,

• wynik histopatologiczny pobranych wycinków,

• wcześniejsze wyniki badań,

• listę przyjmowanych leków.

Dopiero zestawienie tych informacji pozwala właściwie zaplanować dalszą diagnostykę lub leczenie.

Co ile powtarzać gastroskopię?

Nie istnieje jeden odstęp między gastroskopiami odpowiedni dla wszystkich. Prawidłowy wynik poprzedniego badania nie oznacza, że gastroskopię trzeba automatycznie powtarzać co roku. Decyzja zależy od rozpoznania, objawów, jakości wcześniejszego badania oraz wyników pobranych wycinków.

Planowe kontrole mogą być potrzebne między innymi przy przełyku Barretta, wybranych zmianach zanikowych lub metaplazji jelitowej żołądka oraz po leczeniu zmian przednowotworowych. Nie każdy przypadek zapalenia żołądka czy metaplazji wymaga jednak takiego samego nadzoru.

W niektórych sytuacjach kolejne badanie wykonuje się po kilku latach, a w innych wcześniej — na przykład w celu oceny gojenia wrzodu żołądka lub kontroli miejsca po usunięciu zmiany. Termin powinien zostać określony w zaleceniach, z uwzględnieniem wyniku histopatologicznego.

Nowe trudności w połykaniu, niedokrwistość lub niezamierzona utrata masy ciała wymagają wcześniejszej konsultacji. Wymioty z krwią albo smoliste stolce mogą świadczyć o krwawieniu i wymagają pilnej oceny medycznej.

Najważniejsze

Gastroskopia jest badaniem, które pozwala dokładnie ocenić górny odcinek przewodu pokarmowego i w razie potrzeby pobrać materiał do dalszej diagnostyki.

Decyzja o jej wykonaniu powinna wynikać z objawów, wcześniejszych wyników badań oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.

Powiązane materiały

Jak przygotować się do gastroskopii?

Choroba refluksowa przełyku (refluks), zgaga – kiedy potrzebna gastroskopia?

Objawy alarmowe w gastroenterologii

EUS a gastroskopia – czym różnią się te badania?

Endosonografia EUS – na czym polega badanie?

Źródła i wytyczne

1. Areia M, Esposito G, Leclercq P i wsp. Performance measures for upper gastrointestinal endoscopy: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative – Update 2025. Endoscopy. 2025;57(11):1268–1297. DOI: 10.1055/a-2674-4912.

2. Desai M, Ruan W, Thosani NC i wsp.; ASGE Standards of Practice Committee. American Society for Gastrointestinal Endoscopy guideline on the diagnosis and management of GERD: summary and recommendations. Gastrointestinal Endoscopy. 2025;101(2):267–284. DOI: 10.1016/j.gie.2024.10.008.

3. Gralnek IM, Stanley AJ, Morris AJ i wsp. Endoscopic diagnosis and management of nonvariceal upper gastrointestinal hemorrhage: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline – Update 2021. Endoscopy. 2021;53(3):300–332. DOI: 10.1055/a-1369-5274.

4. Snook J, Bhala N, Beales ILP i wsp. British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults. Gut. 2021;70(11):2030–2051. DOI: 10.1136/gutjnl-2021-325210.

Sprawdź miejsca wykonywania gastroskopii i konsultacji