Kiedy warto wykonać kolonoskopię?

Kolonoskopia jest podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce chorób jelita grubego. Pozwala bezpośrednio ocenić błonę śluzową jelita, pobrać wycinki do badania histopatologicznego oraz – w wielu przypadkach – usunąć polipy podczas tego samego badania.

Kiedy kolonoskopia może być potrzebna?

Badanie może być wskazane między innymi w przypadku:

• obecności krwi w stolcu,

• dodatniego testu na krew utajoną w kale,

• niedokrwistości o niewyjaśnionej przyczynie,

• przewlekłej lub nawracającej biegunki,

• przewlekłych zaparć lub istotnej zmiany rytmu wypróżnień,

• nawracających bólów brzucha o niewyjaśnionej przyczynie,

• niezamierzonej utraty masy ciała,

• podejrzenia nieswoistych chorób zapalnych jelit,

• kontroli wcześniej rozpoznanych polipów,

• zwiększonego ryzyka raka jelita grubego.

Kolonoskopia jest również wykorzystywana w profilaktyce i diagnostyce raka jelita grubego.

Przeczytaj także: Objawy alarmowe w gastroenterologii – kiedy potrzebna jest pilniejsza diagnostyka?

Co można ocenić podczas kolonoskopii?

Badanie pozwala ocenić błonę śluzową jelita grubego, a zazwyczaj również końcowy odcinek jelita cienkiego.

Podczas kolonoskopii można wykryć między innymi:

• polipy,

• zmiany zapalne,

• uchyłki,

• zwężenia,

• źródła krwawienia,

• zmiany wymagające dalszej diagnostyki,

• zmiany nowotworowe.

Czy podczas kolonoskopii można usunąć polipy?

Tak. Wiele polipów można usunąć endoskopowo już podczas kolonoskopii.

Usunięty materiał przekazuje się następnie do badania histopatologicznego, które pozwala określić charakter zmiany oraz ustalić dalsze zalecenia dotyczące kontroli.

W niektórych przypadkach większe lub bardziej złożone zmiany wymagają zaplanowania osobnego zabiegu endoskopowego lub innego postępowania.

Czy kolonoskopia może wykryć raka jelita grubego?

Kolonoskopia jest jednym z najważniejszych badań służących do wykrywania zmian przednowotworowych i nowotworowych jelita grubego.

Jeżeli podczas badania stwierdzona zostanie podejrzana zmiana, możliwe jest pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Wczesne wykrywanie i usuwanie polipów może zmniejszać ryzyko rozwoju raka jelita grubego.

Jak przygotować się do kolonoskopii?

Prawidłowe oczyszczenie jelita ma kluczowe znaczenie dla jakości badania.

Przed kolonoskopią należy zastosować preparat przeczyszczający zgodnie z otrzymaną instrukcją oraz przestrzegać zaleceń dotyczących diety i przyjmowania płynów.

Należy również poinformować lekarza o:

• przyjmowanych lekach,

• lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych,

• cukrzycy,

• chorobach przewlekłych,

• alergiach,

• wcześniejszych zabiegach i badaniach endoskopowych.

Dokładny sposób przygotowania zależy od terminu badania i zaleceń konkretnego ośrodka.

Co zrobić po otrzymaniu wyniku?

Po kolonoskopii pacjent powinien otrzymać opis badania. Jeżeli pobrano wycinki lub usunięto polipy, na wynik histopatologiczny trzeba zwykle poczekać. Na konsultację po badaniu warto zabrać: • opis kolonoskopii, • dokumentację fotograficzną, jeżeli jest dostępna, • wynik histopatologiczny, • informacje o wcześniejszych polipach, • wcześniejsze wyniki kolonoskopii. Dopiero komplet tych danych pozwala właściwie ustalić termin ewentualnej kolejnej kontroli.

Co ile powtarzać kolonoskopię?

Nie ma jednego terminu odpowiedniego dla wszystkich. Kolejna kolonoskopia zależy od wyniku poprzedniego badania, jakości oczyszczenia jelita, kompletności badania oraz indywidualnego ryzyka pacjenta.

Po usunięciu polipów znaczenie mają ich liczba, wielkość, wynik badania histopatologicznego i pewność całkowitego usunięcia. Nie każdy polip oznacza konieczność corocznej kolonoskopii. W określonych sytuacjach kontrolę zaleca się po 3 latach, a po usuwaniu dużych zmian we fragmentach — już po kilku miesiącach.

Jeśli jelito było niedostatecznie oczyszczone albo nie udało się obejrzeć go w całości, badanie może wymagać wcześniejszego powtórzenia. Odrębne zasady dotyczą między innymi osób po leczeniu raka jelita grubego, z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit lub dziedzicznym zwiększonym ryzykiem nowotworu.

Termin kontroli powinien wynikać z zaleceń po badaniu, uzupełnionych po otrzymaniu wyniku histopatologicznego. Pojawienie się nowych objawów, takich jak krwawienie, niedokrwistość czy niezamierzona utrata masy ciała, wymaga wcześniejszej konsultacji — nie należy czekać do zaplanowanej kontroli.

Najważniejsze

Kolonoskopia pozwala nie tylko wykrywać choroby jelita grubego, ale w wielu przypadkach również usuwać polipy podczas tego samego badania.

O jej wykonaniu decydują objawy, wyniki wcześniejszych badań, wiek, obciążenia rodzinne oraz indywidualne ryzyko pacjenta.

Powiązane materiały

Jak przygotować się do kolonoskopii?

Objawy alarmowe w gastroenterologii

Kiedy warto wykonać gastroskopię?

Gastroenterologia – diagnostyka i endoskopia

Źródła i wytyczne

1. Shaukat A, Kahi CJ, Burke CA i wsp. ACG Clinical Guidelines: Colorectal Cancer Screening 2021. American Journal of Gastroenterology. 2021;116(3):458–479. DOI: 10.14309/ajg.0000000000001122.

2. Triantafyllou K, Gkolfakis P, Gralnek IM i wsp. Diagnosis and management of acute lower gastrointestinal bleeding: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline. Endoscopy. 2021;53(8):850–868. DOI: 10.1055/a-1496-8969.

3. Snook J, Bhala N, Beales ILP i wsp. British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults. Gut. 2021;70(11):2030–2051. DOI: 10.1136/gutjnl-2021-325210.

4. Hassan C, Antonelli G, Dumonceau JM i wsp. Post-polypectomy colonoscopy surveillance: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline – Update 2020. Endoscopy. 2020;52(8):687–700. DOI: 10.1055/a-1185-3109.

Sprawdź miejsca wykonywania kolonoskopii i konsultacji