Gastroskopia służy przede wszystkim do oceny wnętrza przełyku, żołądka i dwunastnicy. W EUS na końcu endoskopu znajduje się dodatkowo głowica ultrasonograficzna, dzięki której można ocenić także struktury położone poza światłem przewodu pokarmowego. Dlatego EUS może być wykorzystywane m.in. do oceny trzustki, dróg żółciowych, zmian podśluzówkowych oraz wybranych guzów przewodu pokarmowego.
Badanie EUS wykonywane jest najczęściej w sedacji dożylnej lub innym rodzaju znieczulenia stosowanym w danym ośrodku, dlatego większość pacjentów nie odczuwa istotnego bólu ani dyskomfortu podczas procedury. Po badaniu może wystąpić krótkotrwałe podrażnienie gardła, uczucie wzdęcia lub niewielki dyskomfort w jamie brzusznej. Nasilenie dolegliwości zależy m.in. od zakresu badania i tego, czy wykonywana była biopsja lub procedura terapeutyczna.
Diagnostyczne badanie EUS trwa zwykle kilkadziesiąt minut. Czas procedury zależy od zakresu badania, ocenianego obszaru oraz tego, czy podczas EUS wykonywana jest biopsja FNA/FNB lub dodatkowa procedura. Do całkowitego czasu pobytu w placówce należy doliczyć przygotowanie do badania oraz obserwację po sedacji lub znieczuleniu.
Tak. Podczas badania EUS można pobrać materiał z ocenianej zmiany pod kontrolą ultrasonografii. Najczęściej stosuje się biopsję cienkoigłową FNA lub FNB, m.in. w diagnostyce zmian trzustki, węzłów chłonnych oraz wybranych zmian w obrębie przewodu pokarmowego. Biopsja nie jest wykonywana podczas każdego EUS.
Nie. Nie każda zmiana trzustki wymaga biopsji. Decyzja zależy od rodzaju zmiany, jej obrazu w EUS i innych badaniach obrazowych, wielkości, lokalizacji oraz sytuacji klinicznej pacjenta. Biopsję wykonuje się wtedy, gdy wynik badania mikroskopowego może wpłynąć na dalsze postępowanie.
Tak, diagnostyczne EUS jest badaniem o dobrym profilu bezpieczeństwa. Jak każda procedura endoskopowa może jednak wiązać się z działaniami niepożądanymi. Ryzyko zależy od zakresu badania. W przypadku samego EUS diagnostycznego jest ono niewielkie. Jeżeli wykonywana jest biopsja lub procedura terapeutyczna, możliwe powikłania obejmują m.in. krwawienie, zakażenie, zapalenie trzustki lub bardzo rzadko uszkodzenie ściany przewodu pokarmowego. Przed badaniem pacjent otrzymuje informację o ryzyku odpowiednim dla planowanej procedury.
Tak. Przed badaniem EUS należy pozostawać na czczo zgodnie z zaleceniami ośrodka wykonującego procedurę. Ma to znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa sedacji lub znieczulenia, jak i dla prawidłowego wykonania badania. Dokładny czas bez jedzenia i picia może zależeć od rodzaju planowanej procedury oraz zasad obowiązujących w danej placówce, dlatego należy stosować się do przekazanych wcześniej instrukcji.
To zależy od rodzaju stosowanego leku oraz od zakresu planowanego badania EUS. Inne postępowanie może być wymagane przy diagnostycznym EUS bez pobierania materiału, a inne wtedy, gdy planowana jest biopsja FNA/FNB lub procedura terapeutyczna. Przed badaniem należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Nie należy samodzielnie ich odstawiać ani zmieniać dawkowania. Sposób postępowania powinien zostać ustalony indywidualnie z uwzględnieniem zarówno ryzyka krwawienia, jak i ryzyka zakrzepowego.
Na badanie EUS warto zabrać całą dostępną dokumentację dotyczącą aktualnego problemu, w szczególności wyniki wcześniejszych badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, MRCP, USG lub wcześniejsze EUS. Pomocne są także opisy wcześniejszych gastroskopii lub innych badań endoskopowych, wyniki badań laboratoryjnych oraz dokumentacja z wcześniejszego leczenia. Jeżeli posiadasz płyty CD lub inne nośniki z obrazami badań, również warto je zabrać, ponieważ sam opis nie zawsze zawiera wszystkie istotne informacje.
Opis badania EUS jest zwykle dostępny bezpośrednio po zakończeniu procedury lub w krótkim czasie po badaniu, zależnie od organizacji danej placówki. Jeżeli podczas EUS pobrano materiał do badania cytologicznego lub histopatologicznego, na ostateczny wynik trzeba poczekać dłużej. Czas oczekiwania zależy od rodzaju badania i pracowni wykonującej ocenę materiału. Wynik biopsji powinien być następnie interpretowany łącznie z obrazem EUS, innymi badaniami obrazowymi i sytuacją kliniczną pacjenta.
Tak. EUS pozwala bardzo dokładnie ocenić trzustkę, ponieważ głowica ultrasonograficzna znajduje się w żołądku lub dwunastnicy, czyli bardzo blisko badanego narządu. Badanie jest szczególnie przydatne w diagnostyce małych zmian ogniskowych, torbieli trzustki, nieprawidłowości przewodu trzustkowego oraz sytuacji, w których wcześniejsze badania obrazowe nie dały jednoznacznej odpowiedzi. Wynik EUS zawsze należy interpretować w połączeniu z innymi badaniami i obrazem klinicznym pacjenta.
Tak. EUS ma wysoką rozdzielczość i jest szczególnie przydatne w ocenie niewielkich zmian trzustki, również wtedy, gdy wcześniejsze badania obrazowe nie dały jednoznacznej odpowiedzi. Wynik badania zawsze należy interpretować łącznie z tomografią komputerową, rezonansem magnetycznym, wynikami badań laboratoryjnych oraz całym obrazem klinicznym pacjenta. W razie potrzeby podczas EUS można również pobrać materiał do badania cytologicznego lub histopatologicznego.
Nie można powiedzieć, że jedno z tych badań jest zawsze lepsze. EUS i MRCP odpowiadają na częściowo inne pytania diagnostyczne i często wzajemnie się uzupełniają. MRCP jest badaniem nieinwazyjnym i bardzo dobrze obrazuje drogi żółciowe oraz przewód trzustkowy. EUS pozwala natomiast ocenić trzustkę i drogi żółciowe z bardzo małej odległości, a w razie potrzeby umożliwia także pobranie materiału do badania. Wybór badania zależy od konkretnej sytuacji klinicznej i celu diagnostyki.