Jak przygotować się do kolonoskopii?

Dobre przygotowanie jelita jest jednym z najważniejszych warunków prawidłowo wykonanej kolonoskopii. Niewystarczające oczyszczenie może utrudnić ocenę błony śluzowej, zmniejszyć wykrywalność niewielkich polipów, wydłużyć badanie, a czasem spowodować konieczność jego powtórzenia.

Dlatego warto dokładnie przestrzegać instrukcji otrzymanej z ośrodka wykonującego badanie.

Na czym polega przygotowanie do kolonoskopii?

Przygotowanie obejmuje przede wszystkim:

• odpowiednią dietę przed badaniem,

• zastosowanie preparatu przeczyszczającego,

• wypicie odpowiedniej ilości płynów,

• przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowanych leków.

Szczegółowy schemat zależy od rodzaju preparatu oraz godziny planowanej kolonoskopii.

Co jeść przed kolonoskopią?

Na kilka dni przed badaniem warto ograniczyć produkty zawierające dużą ilość pestek, ziaren i trudno strawnych resztek.

Dotyczy to między innymi:

• pieczywa z ziarnami,

• siemienia lnianego,

• maku,

• pestek i nasion,

• niektórych surowych owoców i warzyw,

• produktów zawierających drobne ziarna.

W dniu poprzedzającym badanie sposób żywienia powinien być zgodny z instrukcją otrzymaną z pracowni endoskopowej.

Czy przed kolonoskopią można jeść kisiel i galaretkę?

To zależy od etapu przygotowania, składu produktu i instrukcji placówki. Kisiel bez owoców bywa dopuszczany na etapie diety płynnej, ale nie należy automatycznie traktować go jak klarownego płynu. Galaretka może być dozwolona, jeśli nie zawiera kawałków owoców ani niedozwolonych barwników; wiele ośrodków wyklucza kolor czerwony i fioletowy. Po rozpoczęciu etapu, w którym wolno przyjmować wyłącznie wskazane klarowne płyny, wybieraj tylko produkty wyraźnie dopuszczone w instrukcji. Jeśli zalecenia nie wymieniają kisielu lub galaretki, zapytaj pracownię przed ich spożyciem.

Kiedy rozpocząć przyjmowanie preparatu przeczyszczającego?

Godzina rozpoczęcia przygotowania zależy od:

• godziny kolonoskopii,

• rodzaju zastosowanego preparatu,

• schematu zaleconego przez ośrodek.

W wielu przypadkach najlepsze oczyszczenie jelita uzyskuje się, gdy część preparatu przyjmowana jest wieczorem poprzedniego dnia, a pozostała część odpowiednio wcześnie w dniu badania.

Nie należy samodzielnie zmieniać dawkowania ani godzin przyjmowania preparatu.

Dlaczego sposób podzielenia preparatu jest ważny?

Jakość przygotowania pogarsza się, gdy od zakończenia przyjmowania preparatu do badania upływa zbyt dużo czasu.

Dlatego prawidłowe rozłożenie przygotowania w czasie może poprawić widoczność jelita podczas kolonoskopii.

Zawsze należy jednak stosować schemat wskazany przez pracownię, w której wykonywane będzie badanie.

Jak powinno wyglądać prawidłowe oczyszczenie jelita?

Pod koniec przygotowania wypróżnienia powinny mieć postać płynnej, przejrzystej lub jasnożółtej treści bez większych fragmentów stolca.

Jeżeli mimo zastosowania preparatu nadal występuje duża ilość treści stałej, warto skontaktować się z ośrodkiem wykonującym badanie.

Czy można pić podczas przygotowania?

Podczas przygotowania bardzo ważne jest odpowiednie nawodnienie.

Zwykle można przyjmować klarowne płyny zgodnie z instrukcją otrzymaną przed kolonoskopią.

Należy jednak przestrzegać określonego czasu, od którego przed badaniem – szczególnie wykonywanym w sedacji lub znieczuleniu – nie wolno już przyjmować płynów.

Co z lekami przyjmowanymi na stałe?

Większości leków nie należy odstawiać samodzielnie.

Szczególnego ustalenia przed kolonoskopią mogą wymagać:

• leki przeciwkrzepliwe,

• leki przeciwpłytkowe,

• insulina,

• inne leki stosowane w cukrzycy,

• niektóre preparaty żelaza,

• leki wpływające na opróżnianie przewodu pokarmowego.

Postępowanie zależy od rodzaju leku, chorób współistniejących oraz tego, czy podczas badania może być wykonywane usunięcie polipa lub inny zabieg.

Czy trzeba odstawić leki przeciwkrzepliwe?

Nie należy robić tego samodzielnie.

Decyzja zależy od konkretnego leku, wskazania do jego stosowania oraz przewidywanego zakresu badania.

Zmianę leczenia przeciwkrzepliwego lub przeciwpłytkowego należy wcześniej uzgodnić z lekarzem.

Kolonoskopia w sedacji lub znieczuleniu

Jeżeli kolonoskopia wykonywana jest z zastosowaniem sedacji lub znieczulenia, obowiązują dodatkowe zasady dotyczące pozostawania na czczo.

Po podaniu leków uspokajających lub anestetycznych przez określony czas nie należy prowadzić samochodu ani podejmować czynności wymagających pełnej koncentracji.

W niektórych ośrodkach wymagane jest również zapewnienie osoby towarzyszącej.

Kolonoskopia a miesiączka – czy można wykonać badanie?

Sama miesiączka zwykle nie jest przeciwwskazaniem do kolonoskopii i nie wymaga zmiany terminu badania. Poinformuj o niej personel pracowni. Jeśli masz wątpliwości dotyczące komfortu lub środków higienicznych podczas badania, ustal je wcześniej z ośrodkiem.

Co zabrać na badanie?

Warto mieć ze sobą:

• wyniki wcześniejszych kolonoskopii,

• wyniki badań histopatologicznych,

• aktualną listę przyjmowanych leków,

• informacje o alergiach,

• dokumentację dotyczącą istotnych chorób przewlekłych,

• skierowanie lub inne dokumenty wymagane przez konkretny ośrodek.

Co zrobić, jeśli przygotowanie nie przebiega prawidłowo?

Jeżeli nudności utrudniają wypicie preparatu, pojawiają się wymioty albo jelito nie oczyszcza się prawidłowo, skontaktuj się z pracownią endoskopową po indywidualne zalecenia. Nie zwiększaj samodzielnie dawki ani nie dodawaj innego środka przeczyszczającego. Nasilone wymioty lub wyraźne pogorszenie samopoczucia wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Niepełne przygotowanie może ograniczyć wartość diagnostyczną kolonoskopii i czasami wymagać ponownego wykonania badania.

Najważniejsze

Dobre przygotowanie jelita ma bezpośredni wpływ na jakość kolonoskopii.

Najważniejsze jest dokładne zastosowanie preparatu przeczyszczającego zgodnie z instrukcją, odpowiednie nawodnienie oraz wcześniejsze ustalenie postępowania z przyjmowanymi lekami.

Instrukcja otrzymana z ośrodka wykonującego badanie ma pierwszeństwo przed ogólnymi zaleceniami.

Źródła i wytyczne

1. Jacobson BC, Anderson JC, Burke CA i wsp. Optimizing bowel preparation quality for colonoscopy: consensus recommendations by the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastrointestinal Endoscopy. 2025;101(4):702–732. DOI: 10.1016/j.gie.2025.02.010.

2. Hassan C, East J, Radaelli F i wsp. Bowel preparation for colonoscopy: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline – Update 2019. Endoscopy. 2019;51:775–794. DOI: 10.1055/a-0959-0505.

3. Veitch AM, Radaelli F, Alikhan R i wsp. Endoscopy in patients on antiplatelet or anticoagulant therapy: BSG and ESGE guideline update. Endoscopy. 2021;53(9):947–969. DOI: 10.1055/a-1547-2282.

4. Sidhu R, Turnbull D, Haboubi H i wsp. British Society of Gastroenterology guidelines on sedation in gastrointestinal endoscopy. Gut. 2024;73(2):219–245. DOI: 10.1136/gutjnl-2023-330396.

Kiedy warto wykonać kolonoskopię?

Sprawdź miejsca wykonywania kolonoskopii i konsultacji