EUS czy MRCP – które badanie wybrać?

EUS i MRCP są często wykorzystywane w diagnostyce trzustki i dróg żółciowych, ale nie są tym samym badaniem i nie zawsze można traktować je zamiennie.

MRCP jest nieinwazyjną techniką rezonansu magnetycznego, która bardzo dobrze pokazuje układ przewodów żółciowych i trzustkowych. EUS wykorzystuje echoendoskop i pozwala oglądać trzustkę oraz drogi żółciowe z bardzo małej odległości, a w odpowiednich wskazaniach również pobrać materiał do badania.

EUS czy MRCP – które badanie jest lepsze?

Nie ma jednego badania, które jest zawsze lepsze.

Wybór zależy przede wszystkim od tego, jakiego problemu szukamy i jakie informacje uzyskano już w USG, TK lub innych badaniach.

MRCP ma przewagę wtedy, gdy potrzebny jest nieinwazyjny, szeroki obraz dróg żółciowych i przewodu trzustkowego.

EUS może mieć przewagę, gdy potrzebna jest bardzo dokładna ocena niewielkiej zmiany, końcowego odcinka przewodu żółciowego, brodawki Vatera lub trzustki albo gdy może być potrzebna biopsja.

W wielu sytuacjach EUS i MRCP nie konkurują ze sobą, lecz uzupełniają się.

Co daje MRCP?

MRCP, czyli cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, jest specjalną techniką rezonansu magnetycznego służącą do obrazowania dróg żółciowych i przewodu trzustkowego.

MRCP może być szczególnie przydatne do oceny:

• przebiegu dróg żółciowych,

• poszerzenia dróg żółciowych,

• zwężeń dróg żółciowych,

• kamieni w przewodzie żółciowym,

• głównego przewodu trzustkowego,

• niektórych zmian torbielowatych trzustki,

• połączenia torbieli z przewodami trzustkowymi,

• anomalii anatomicznych układu przewodowego.

Dużą zaletą MRCP jest brak konieczności wprowadzania endoskopu.

Co daje EUS?

Endosonografia EUS łączy endoskopię z ultrasonografią.

Głowica ultrasonograficzna znajduje się na końcu echoendoskopu i podczas badania może zostać umieszczona bardzo blisko:

• trzustki,

• przewodu trzustkowego,

• przewodu żółciowego,

• brodawki Vatera,

• pęcherzyka żółciowego.

Pozwala to szczegółowo ocenić niewielkie struktury i zmiany, które czasami są trudne do jednoznacznego scharakteryzowania w innych badaniach.

Dodatkową możliwością EUS jest pobranie materiału za pomocą biopsji FNA lub FNB, jeżeli istnieją do tego wskazania.

Kiedy EUS może mieć przewagę?

EUS może być szczególnie przydatne, gdy potrzebna jest dokładna ocena:

• niewielkiej zmiany trzustki,

• końcowego odcinka przewodu żółciowego,

• niewielkiego kamienia lub złogu,

• brodawki Vatera,

• ściany lub guzków w zmianie torbielowatej,

• niejednoznacznej zmiany widocznej w TK lub MR,

• wybranych węzłów chłonnych.

EUS może mieć również przewagę wtedy, gdy wynik badania może prowadzić do pobrania materiału do oceny histopatologicznej lub cytologicznej.

Nie oznacza to jednak, że każda zmiana wymaga biopsji.

Kiedy MRCP może mieć przewagę?

MRCP jest szczególnie wartościowe, gdy potrzebny jest szeroki, nieinwazyjny obraz układu przewodowego.

Może być dobrym wyborem przy ocenie:

• anatomii dróg żółciowych,

• zwężeń na różnych poziomach dróg żółciowych,

• głównego przewodu trzustkowego,

• połączenia zmian torbielowatych z przewodami trzustkowymi,

• niektórych wariantów anatomicznych.

MRCP nie wymaga wprowadzania endoskopu ani sedacji.

O możliwości wykonania rezonansu decydują jednak również indywidualne przeciwwskazania i warunki techniczne, na przykład obecność określonych implantów lub znaczna klaustrofobia.

Kamień w przewodzie żółciowym – EUS czy MRCP?

W przypadku pośredniego prawdopodobieństwa kamicy przewodu żółciowego zarówno EUS, jak i MRCP są uznanymi metodami diagnostycznymi.

Ich zadaniem jest potwierdzenie lub wykluczenie obecności złogu przed podjęciem decyzji o inwazyjnym ERCP.

EUS może być szczególnie przydatne przy podejrzeniu bardzo małych kamieni lub złogów w końcowym odcinku przewodu żółciowego.

MRCP pozwala natomiast nieinwazyjnie przedstawić cały układ dróg żółciowych.

Wybór zależy od wcześniejszych badań, sytuacji klinicznej, dostępności obu metod oraz doświadczenia ośrodka.

Poszerzone drogi żółciowe – które badanie wybrać?

Jeżeli drogi żółciowe są poszerzone, pierwszym celem jest ustalenie, czy istnieje przeszkoda w odpływie żółci i gdzie się ona znajduje.

MRCP może bardzo dobrze pokazać przebieg dróg żółciowych i lokalizację zwężenia.

EUS może być szczególnie wartościowe, gdy potrzebna jest dokładna ocena:

• końcowego odcinka przewodu żółciowego,

• brodawki Vatera,

• głowy trzustki,

• niewielkiego kamienia,

• małej zmiany niewidocznej jednoznacznie w innych badaniach.

Dobór metody zależy więc od tego, czego nie udało się wyjaśnić w dotychczasowej diagnostyce.

A jeśli wykryto torbiel trzustki?

MR/MRCP i EUS często się uzupełniają.

MRCP bardzo dobrze pokazuje związek torbieli z przewodami trzustkowymi oraz szerokość głównego przewodu trzustkowego.

EUS może natomiast dokładniej ocenić:

• ścianę torbieli,

• guzki ścienne,

• komponentę litą,

• niektóre cechy zwiększonego ryzyka.

Nie oznacza to, że każda torbiel wymaga wykonania obu badań.

W wielu przypadkach MR/MRCP wystarcza do dalszej obserwacji, natomiast EUS wykonuje się wtedy, gdy pojawiają się cechy wymagające dokładniejszej oceny.

Poszerzony przewód trzustkowy – EUS czy MRCP?

MRCP dobrze przedstawia przebieg przewodu trzustkowego, jego szerokość, zwężenia i relację ze zmianami torbielowatymi.

EUS pozwala jednocześnie szczegółowo ocenić sam miąższ trzustki.

Może to mieć znaczenie, gdy poszerzeniu przewodu towarzyszy:

• nagła zmiana jego kalibru,

• podejrzenie niewielkiej zmiany litej,

• niejednoznaczny obraz głowy trzustki,

• inne cechy wymagające pogłębionej diagnostyki.

W takich sytuacjach MRCP i EUS mogą dostarczać różnych, wzajemnie uzupełniających się informacji.

Czy EUS jest badaniem inwazyjnym?

EUS wymaga wprowadzenia echoendoskopu przez jamę ustną do przewodu pokarmowego.

Badanie jest więc procedurą endoskopową i zwykle wykonywane jest w odpowiedniej sedacji lub znieczuleniu zgodnie z zasadami danej placówki i zakresem procedury.

Diagnostyczne EUS jest badaniem rutynowo stosowanym w gastroenterologii, ale – podobnie jak inne procedury endoskopowe – nie jest całkowicie pozbawione ryzyka.

MRCP nie wymaga wprowadzenia endoskopu.

Czy MRCP wymaga kontrastu?

Samo obrazowanie MRCP wykorzystuje specjalne sekwencje rezonansu magnetycznego pozwalające uwidocznić płyn znajdujący się w drogach żółciowych i przewodzie trzustkowym.

W zależności od pytania klinicznego MRCP może być częścią szerszego badania rezonansu jamy brzusznej, podczas którego radiolog może zdecydować o zastosowaniu środka kontrastowego.

Dlatego zakres badania powinien wynikać ze wskazania klinicznego.

EUS, MRCP czy ERCP?

EUS i MRCP służą przede wszystkim do diagnostyki.

ERCP wykorzystuje się obecnie głównie jako metodę terapeutyczną.

Podczas ERCP można między innymi:

• usunąć kamień z przewodu żółciowego,

• udrożnić zwężenie,

• założyć protezę do dróg żółciowych,

• odbarczyć drogi żółciowe.

Dlatego u pacjenta, u którego nie wiadomo jeszcze, czy przeszkoda rzeczywiście istnieje, często najpierw wykorzystuje się EUS lub MRCP zamiast diagnostycznego ERCP.

Czy po prawidłowym MRCP może być potrzebne EUS?

Tak, w wybranych sytuacjach.

Prawidłowy wynik MRCP nie zawsze kończy diagnostykę, jeżeli nadal istnieje istotne podejrzenie niewielkiego kamienia, zmiany trzustki lub nieprawidłowości w okolicy brodawki Vatera.

W takiej sytuacji EUS może dostarczyć dodatkowych informacji dzięki obrazowaniu z bardzo małej odległości.

Nie oznacza to jednak, że po każdym prawidłowym MRCP należy wykonywać EUS.

Decyzja zależy od objawów, wyników badań laboratoryjnych i całego obrazu klinicznego.

Najważniejsze

Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy EUS jest lepsze od MRCP.

MRCP:

• jest nieinwazyjne,

• bardzo dobrze pokazuje układ przewodów żółciowych i trzustkowych,

• nie wymaga wprowadzania endoskopu.

EUS:

• pozwala bardzo dokładnie ocenić trzustkę i końcowy odcinek dróg żółciowych,

• może wykrywać niewielkie zmiany i złogi,

• w odpowiednich wskazaniach umożliwia wykonanie biopsji.

Najlepsze badanie to takie, które odpowiada na konkretne pytanie wynikające z objawów i wcześniejszych badań.

Powiązane materiały

Poszerzone drogi żółciowe – przyczyny i diagnostyka

Kamień w przewodzie żółciowym – objawy, diagnostyka i leczenie

Zmiana w trzustce w USG, TK lub MR – co dalej?

Poszerzony przewód trzustkowy – co może oznaczać?

Endosonografia EUS – na czym polega badanie?

EUS diagnostyczny – co można ocenić podczas badania?

Źródła i wytyczne

1. Manes G, Paspatis G, Aabakken L i wsp. Endoscopic management of common bile duct stones: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline. Endoscopy. 2019;51(5):472–491. DOI: 10.1055/a-0862-0346.

2. Buxbaum JL, Abbas Fehmi SM, Sultan S i wsp. ASGE guideline on the role of endoscopy in the evaluation and management of choledocholithiasis. Gastrointestinal Endoscopy. 2019;89(6):1075–1105.e15. DOI: 10.1016/j.gie.2018.10.001.

3. Facciorusso A, Crinò SF, Gkolfakis P i wsp. Diagnostic work-up of bile duct strictures: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline. Endoscopy. 2025;57(2):166–185. DOI: 10.1055/a-2481-7048.

Sprawdź miejsca wykonywania EUS w Warszawie