EUS a gastroskopia – czym różnią się te badania?

Gastroskopia i endosonografia EUS mogą z perspektywy pacjenta wyglądać podobnie, ponieważ w obu przypadkach aparat wprowadzany jest przez jamę ustną do górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Są to jednak dwa różne badania, które służą do oceny innych struktur i odpowiadają na inne pytania diagnostyczne.

Na czym polega gastroskopia?

Gastroskopia pozwala przede wszystkim bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową:

• przełyku,

• żołądka,

• dwunastnicy.

Podczas badania można wykryć między innymi:

• zapalenie błony śluzowej,

• nadżerki,

• owrzodzenia,

• polipy,

• zwężenia,

• niektóre zmiany nowotworowe.

W razie potrzeby podczas gastroskopii można również pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

Na czym polega EUS?

Endosonografia EUS łączy endoskopię z badaniem ultrasonograficznym.

Na końcu echoendoskopu znajduje się głowica USG, która umożliwia ocenę struktur położonych poza błoną śluzową przewodu pokarmowego.

Dzięki temu EUS pozwala dokładnie ocenić między innymi:

• trzustkę,

• drogi żółciowe,

• pęcherzyk żółciowy,

• ścianę przewodu pokarmowego,

• zmiany podśluzówkowe,

• okoliczne węzły chłonne,

• wybrane struktury położone w sąsiedztwie żołądka i dwunastnicy.

Jaka jest najważniejsza różnica?

Gastroskopia pokazuje przede wszystkim powierzchnię błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

EUS pozwala natomiast zobaczyć głębsze warstwy ściany przewodu pokarmowego oraz narządy znajdujące się obok niego.

Można więc powiedzieć, że gastroskopia odpowiada przede wszystkim na pytanie:

„Jak wygląda błona śluzowa?”

Natomiast EUS pomaga odpowiedzieć na pytanie:

„Co znajduje się w ścianie przewodu pokarmowego lub poza nią?”

Czy gastroskopia może zastąpić EUS?

Nie.

Prawidłowy wynik gastroskopii nie wyklucza zmian w trzustce, drogach żółciowych ani w głębszych warstwach ściany przewodu pokarmowego.

Jeżeli problem dotyczy tych struktur, konieczne może być wykonanie EUS lub innego badania obrazowego.

Czy EUS zastępuje gastroskopię?

Również nie.

EUS nie jest badaniem wykonywanym zamiast standardowej gastroskopii w każdej sytuacji.

Jeżeli celem jest dokładna ocena błony śluzowej przełyku, żołądka lub dwunastnicy, podstawowym badaniem pozostaje gastroskopia.

Kiedy lekarz może zalecić EUS?

EUS może być przydatne między innymi w przypadku:

• zmiany w trzustce wykrytej w USG, TK lub MR,

• torbieli trzustki,

• poszerzenia przewodu trzustkowego,

• poszerzenia dróg żółciowych,

• podejrzenia kamicy przewodu żółciowego,

• zmian podśluzówkowych żołądka lub dwunastnicy,

• potrzeby dokładniejszej oceny ściany przewodu pokarmowego,

• potrzeby pobrania materiału z niektórych zmian.

Czy podczas EUS można wykonać biopsję?

Tak.

W określonych sytuacjach pod kontrolą obrazu ultrasonograficznego można wprowadzić igłę do ocenianej zmiany i pobrać materiał do dalszej diagnostyki.

Takie postępowanie może być stosowane między innymi w diagnostyce niektórych zmian trzustki, węzłów chłonnych lub innych struktur dostępnych w badaniu EUS.

Czy oba badania wykonuje się w podobny sposób?

Dla pacjenta przebieg może być podobny, ponieważ zarówno gastroskop, jak i echoendoskop wprowadzane są przez jamę ustną.

EUS jest jednak bardziej specjalistycznym badaniem i zwykle trwa dłużej niż standardowa gastroskopia.

W zależności od wskazań i ośrodka badania mogą być wykonywane w sedacji lub znieczuleniu.

Jak wybrać właściwe badanie?

Wybór zależy od tego, czego poszukujemy.

Gastroskopia jest odpowiednia przede wszystkim wtedy, gdy konieczna jest ocena błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy.

EUS wybiera się wtedy, gdy potrzebna jest dokładna ocena trzustki, dróg żółciowych, głębszych warstw ściany przewodu pokarmowego albo struktur położonych poza jego światłem.

W wielu sytuacjach badania te nie konkurują ze sobą, lecz wzajemnie się uzupełniają.

Najważniejsze

Gastroskopia i EUS są różnymi badaniami.

Gastroskopia służy przede wszystkim do oceny błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Endosonografia EUS umożliwia natomiast ocenę struktur położonych głębiej oraz narządów znajdujących się w sąsiedztwie przewodu pokarmowego, szczególnie trzustki i dróg żółciowych.

Dobór badania zależy od problemu klinicznego oraz wyników wcześniejszej diagnostyki.

Źródła i wytyczne

1. Karstensen JG, Ahmed W, Anderloni A i wsp. Performance measures for endoscopic ultrasound: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative – Update 2025. Endoscopy. 2026;58(1):91–101. DOI: 10.1055/a-2716-7763.

2. Areia M, Esposito G, Leclercq P i wsp. Performance measures for upper gastrointestinal endoscopy: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative – Update 2025. Endoscopy. 2025;57(11):1268–1297. DOI: 10.1055/a-2674-4912.

3. Facciorusso A, Arvanitakis M, Crinò SF i wsp. Endoscopic ultrasound-guided tissue sampling: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Technical and Technology Review. Endoscopy. 2025;57(4):390–418. DOI: 10.1055/a-2524-2596.

Endosonografia EUS – na czym polega badanie?

Jak przygotować się do gastroskopii?

Sprawdź miejsca wykonywania EUS i gastroskopii