TRZUSTKA
IPMN jest zmianą torbielowatą trzustki związaną z przewodami trzustkowymi. Sprawdź rolę MRCP, EUS, cech ryzyka i obserwacji.
Kamil Jaszczuk
Gastroenterolog • Endoskopista wykonujący EUS
sierpień 2026
ŹRÓDŁA I PIŚMIENNICTWO
ROZWIŃ
IPMN to wewnątrzprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy trzustki i jedna z częstszych zmian torbielowatych rozpoznawanych w tym narządzie.
Słowo „nowotwór” w nazwie może budzić niepokój, ale IPMN nie oznacza automatycznie raka trzustki.
IPMN może dotyczyć:
• bocznych odgałęzień przewodu trzustkowego — branch-duct IPMN
• głównego przewodu trzustkowego — main-duct IPMN
• obu struktur jednocześnie — mixed-type IPMN
Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ typy różnią się ryzykiem obecności zaawansowanych zmian przednowotworowych lub raka.
Zmiana bywa wykrywana przypadkowo podczas USG, TK lub MRI.
Bardzo ważną rolę odgrywa MRI z MRCP, ponieważ pomaga ocenić:
• połączenie torbieli z przewodem
• średnicę głównego przewodu
• liczbę i rozmieszczenie zmian
• inne cechy ryzyka
Nie chodzi tylko o wielkość torbieli.
Znaczenie mają m.in.:
• guzki ścienne
• komponenta lita
• średnica głównego przewodu
• zmiany kalibru przewodu
• tempo wzrostu
• zapalenie trzustki
• żółtaczka
• inne cechy obrazowe i kliniczne
Wytyczne Kyoto wyróżniają cechy wysokiego ryzyka oraz cechy niepokojące wpływające na dalsze postępowanie.
EUS jest przydatne, gdy:
• w MR pojawiają się cechy wymagające dokładniejszej oceny
• trzeba lepiej ocenić guzek ścienny lub komponentę litą
• wynik obrazowania jest niejednoznaczny
• pobranie materiału może zmienić dalszą decyzję
Nie każde IPMN wymaga biopsji.
Nie.
Większości niewielkich branch-duct IPMN bez cech wysokiego ryzyka nie operuje się automatycznie.
Operację rozważa się wtedy, gdy prawdopodobieństwo obecności zaawansowanej neoplazji jest na tyle duże, że przewidywana korzyść z zabiegu przewyższa jego ryzyko.
Nie istnieje jeden odstęp dla wszystkich.
Częstotliwość zależy od typu, wielkości, cech ryzyka, dynamiki oraz wieku i stanu ogólnego pacjenta.
Wytyczne Kyoto dopuszczają rozważenie zakończenia nadzoru w starannie wybranych przypadkach niewielkiego branch-duct IPMN, które przez 5 lat pozostaje stabilne i nie wykazuje cech niepokojących.
Nie jest to automatyczna zasada. Kontynuowanie obserwacji również może być prawidłowe. Decyzja powinna uwzględniać wiek, choroby współistniejące, przewidywaną długość życia, możliwość ewentualnej operacji oraz ryzyko rodzinne i genetyczne.
Tak.
IPMN może być związane z epizodami ostrego zapalenia trzustki, m.in. wskutek zaburzenia odpływu wydzieliny trzustkowej.
Nie oznacza to jednak, że każde zapalenie trzustki u osoby z torbielą jest spowodowane właśnie IPMN.
IPMN wymaga oceny ryzyka, a nie automatycznej operacji.
U wielu pacjentów właściwym postępowaniem jest obserwacja. EUS ma szczególne znaczenie wtedy, gdy w MR pojawiają się cechy wymagające dokładniejszej oceny.
PRZECZYTAJ TAKŻE
Endosonografia (EUS). Na czym polega badanie?
Kiedy warto wykonać kolonoskopię?
Masz pytania lub potrzebujesz konsultacji?